Showing posts with label Fedora. Show all posts
Showing posts with label Fedora. Show all posts

Sunday, November 22, 2009

අළුත් අළුත් ලිනක්ස්

මම දැනට මගේ ලැප්ටොප් පරිගණකයේ මෙහෙයම් පද්ධති තුනක් පාවිච්චි කරනවා. ඒ Ubuntu, Fedora සහ Debian. සාමාන්‍ය පාවිච්චියට Ubuntu ත්, පරිගණක ජාලකරණය/ Virtualization පිළිබඳ යම් යම් දෑ අත්හදා බලන්න Fedora සහ Debian පද්ධතිත් පාවිච්චි කරනවා. GUI නැතුව කට්ට කළුවරේ ඇඩ්වෙන්චර් සෙල්ලම් වලට Debian.. :P ඉතින් මෑතකදි නිකුත් වුණු අළුත් ලිනක්ස් සංස්කරණ ගැන යමක් ලියන්නයි මේ සටහන.




Karmic Koala නම් බැලු බැල්මටම 'මොඩ්' ගතියක් තියෙනවා. කිහිප දවසකට පෙර, මම ඉංග්‍රීසි බසින් ලියන බ්ලොග් අඩවියේ මේ ගැන යම් සඳහනක් කළා. Karmic Koala නිකුතුවත් එක්ක පැහැදිලිව පෙනෙන දෙයක් Ubuntu තව තවත් වින්ඩෝස් වගේ වෙලා. ඒක එක අතකින් හොඳයි කියන්නත් තවත් පැත්තකින් නරකයි කියන්නත් පුළුවන්. මේකෙ තියෙන සමහර වෙනස්කම් වලට නම් මම පෞද්ගලිකව කැමති නැහැ. හැබැයි පෙරට වඩා සෑහෙන හොඳ user friendly ගතියක් තියෙන බවත් පිළිගන්න වෙනවා.

Karmic Koala එන්නේ අළුත් දේවල්, ගති ලක්ෂණ කිහිපයකුත් එක්ක. ඉන් පැහැදිලිවම දකින්න පුළුවන් එකක් තමයි පැරණි GRUB එක (GRUB Legacy) ඉවත් කරලා තවමත් බීටා අවධියේ තියෙන GRUB2 බූට්ලෝඩරය විධියට පාවිච්චි කිරීම. පොත්තට රැවටෙන්න එපා කියල කියන්න තියෙන්නෙ මෙතනදි තමයි. GRUB2, පැරණි GRUB එකට වඩා දියුණු ගති ලක්ෂණ කීපයක්ම තිබුණත්, ආරක්ෂිත බව අතින් නම් අවමයි. GRUB2 වෙත ප්‍රවේශ වෙන්න දියුණු බහු පරිශීලක ප්‍රවේශන ක්‍රමයක් සකසා තිබුණත් තවමත් ඒක 'කොට උඩ' බව තමයි දැනගන්න ලැබෙන්නේ. සරලව කිව්වොත් GRUB2 වෙත බූට්ලෝඩර් මුර පදයක් යෙදීම තවමත් කරන්න බැහැ. කොහොම වුණත් මේ අඩුපාඩු නිවැරදි වෙලා ඉක්මනින් හොඳ බූට්ලෝඩරයක් විධියට GRUB2 එළිදැක්වෙයි කියලා බලාපොරොත්තු වෙමු. :)

Ubuntu අළුත් සංස්කරණයත් එක්ක GRUB2 බෙදාහැරීම කර ඇති ආකාරය ගැන නම් මගේ එතරම් පැහැදීමක් නැහැ. එය එක්තරා විධියක ඒකාධිකාරයක් කියන්නත් පුළුවන්. මීට දෙමසකට පෙර නිකුත් වූ Debian Lenny පද්ධතියත් GRUB2 නිකුතුව ලබා දුන්නා. නමුත් Debian ස්ථාපනයේදී තමන් කැමති බූට්ලෝඩරය තෝරාගැනීමේ විකල්පය පරිශීලකට ලබා දී තිබුණා. පුරුදු පරිදිම, Ubuntu Karmic Koala ස්ථාපනයේදීත් බූට්ලෝඩරය පිළිබඳව වූ එකම සඳහන වුණේ GRUB2 ස්ථාපනය කරන device එක තෝරා ගැනීමේ විකල්පය පමණයි. පැරණි GRUB එකෙන් මගේ පරිගණකයට සැලසුණු ආරක්ෂාව අළුත් GRUB2 වෙතින් නොලැබෙන නිසා නැවත GRUB Legacy වෙත මාරුවීම තමයි මම Ubuntu ස්ථාපනය කළ වහාම කළ පළමුවෙනි කාරිය.

මීළඟට මම දැක්ක තව දෙයක්, Ubuntu ස්ථාපනයේදී තියෙනවා Home ඩිරෙක්ටරිය encrypt කිරීමේ විකල්පයක්. මේ වගේ (අවදානම්) විකල්ප තෝරාගන්න කලින් කළ යුතු දේ පොඩි Google සෙවුමක් කරල බලන එක. Google සෙවුමෙන් දැනගන්න ලැබුණෙ බොහොම නරක ආරංචියක් නිසා මම Home ඩිරෙක්ටරිය encrypt කරන අදහස අතහැර දැම්මා. පරිශීලක මුරපදය වෙනස් කළොත් ලොගින් වෙන්න බැරිලු.

ඊළඟ කාරණාව ලැප්ටොප් පාවිච්චි කරන සංගීත ලෝලීන්ට හොඳ ආරංචියක් වෙයි. සාපේක්ෂව බොහොමයක් ලැප්ටොප් වල හඬ අඩුයි. මේ නිසා ටිකක් කලබල පරිසරයකදි ලැප්ටොප් එකේ ස්පීකර් වලින් නිකුත් වෙන හඬ ඇහෙන්නෙ නැතිව යනවා. මේ ගැටළුවට විසඳුම් හොයන්න මම ෆෝරම් ගණනාවක රස්තියාදු වුණු බව මගේ පැරණි බ්ලොග් සටහන් වලත් ලියා ඇති. නමුත් Karmic Koala සමඟ මෙයටත් විසඳුමක් ලබා දීලා. දැන් gnome-volume-control මගින් හඬ 150% දක්වා වැඩි කරන්න පුළුවන්. :)

තවත් වැදගත් දෙයක් iBus framework එක. මෙතෙක් අපි සිංහල යතුරුලියන වැඩේට පාවිච්චි කළ SCIM ඉවත් කරලා ඒ වෙනුවට iBus ආදේශ කරලා. iBus ගැන වැඩි යමක් මම දන්නෙ නැහැ. නමුත් iBus වින්‍යාසගත කරන එක SCIMට වඩා සෑහෙන පහසු බව නම් පැහැදිලියි.

Ubuntu අළුත් නිකුතුව Cloud Computing පැත්තටත් අත ගහලා. ඒ UbuntuOne. මේ සේවාවෙන් නොමිලයේ 2 GB ඉඩක් ලැබෙනවා. මාසෙකට ඩොලර් දහය ගණනේ ගෙවන්න පුළුවන් නම් මේ ඉඩ 50 GB දක්වා වැඩි කරගන්න පුළුවන්. කොහොම වුණත් Dialog Broadband පාවිච්චි කරන මට නම් UbuntuOne පාවිච්චි කරන අදහස අතහැර දමන්න සිද්ධ වෙනවා.

තව සුළු සුළු කාරණා කීපයක්ම තියෙනවා... නමුත් ඒ දේවල් මෙතන ලියන්න තරම් වැදගත්කමක් නැහැ කියලයි හිතෙන්නේ. Ubuntu 9.10 තවමත් මට සැලකිය යුතු තරමේ ගැටළුවක් මතු කළේ නැහැ. හැබැයි Huawei e220 මොඩම් එකේ තියෙන virtual CD-ROM device එක ස්වයංක්‍රීයව mount වීම නවත්තන්න පුළුවන් විසඳුමක් නම් ලැබුණෙ නැහැ. පෙරදී මේ සඳහා විසඳුම වෙලා තිබුණු usb-modeswitch මෘදුකාංගයත් Ubuntu 9.10 සමඟ අපේක්ෂිත ක්‍රියාකාරීත්වය දක්වන බවක් පෙනෙන්න නැහැ.

සමස්තයක් වශයෙන් කියන්න පුළුවන්,
Ubuntu --> Windows
:(




Ubuntu ගැන කතා ටික ඔහොම අවසාන කරලා ඊළඟට මම කතා කරන්නෙ පසුගිය සතියෙ නිකුත් වුණු Fedora 12 Constantine නිකුතුව ගැන. හැබෑවටම මොකද දන්නෙ නෑ මේ අළුත් ට්‍රෙන්ඩ් එක... දැන් පිට පිටම Fedora සංස්කරණ දෙකකට දාලා තියෙන්නෙ රජවරුන්ගෙ නම්. ඒකෙත් පොඩි 'ගතියක්' නැත්තෙම නෑ.... :P

Fedora නම් Ubuntu වගේ පොත්තේ වැඩි වෙනසක් කරලා නෑ. මම Fedora එක්කත් පාවිච්චි කරන්නෙ Gnome ම නිසා කලින් Ubuntu ගැන ලියල තියෙන දේවල් කීපයකුත් Fedora අළුත් සංස්කරණයට අදාළ වෙනවා. ඒ Sound Preferences වලින් ශබ්දය 150% දක්වා වැඩි කරන්න පුළුවන් වීමත්, Huawei මොඩමයත් එක්ක ඇති වෙන ගැටළුවත්, SCIM වෙනුවට iBus යොදා තිබීමත් සහ තවත් සුළු කාරණා කීපයක්.

SELinux Troubleshooter අතුරුමුහුණතේ ලොකු වෙනසක් කරලා. කලින් තිබුණු එකට වඩා පැහැදිලි සහ මිත්‍රශීලී අතුරුමුහුණතක්. :)



පරිගණකය ක්‍රියාරම්භ වීමේදීත් පෙරට වඩා පැහැදිලි වේගවත් බවක් තියෙනවා. ආ.......... කියන්න අමතක වුණා.... GRUB2 ඒකාධිකාරය මේකෙ නෑ... :) පෙරනිමියෙන් තියෙන එකම විකල්පය පෙර පරිදිම GRUB Legacy. හැබැයි ස්ථාපනය කළාට පසුව ඕනෙම නම් GRUB2 ස්ථාපනය කරගන්න පුළුවන්. (yum yum :P )

Fedora පාවිච්චි කරන කීපදෙනෙක්ම නගපු පොඩි මැසිවිල්ලක් තමයි Ubuntu වලදි වගේ අන්තර්ජාලය හරහා Fedora නිකුතුව අළුත් කරගන්න (distribution upgrade) පහසුකමක් දීලා නෑ කියන එක. නෑ නෙවෙයි තියෙනවා... ;) ඒකෙ නම preupgrade. හැබැයි නියමින මෙනු යොමුවක් දකින්න නැහැ. ඉතින් Alt+F2 යතුරුලියනය කරලා gksu preupgrade නිවේශනය කරලා අළුත්ම Fedora 12 Constantine නිකුතුවට මාරු වෙන එක අමාරු වැඩක් නොවෙයි කියා මම හිතනවා. :)

(පැරණි Fedora සංස්කරණය වල සමහර විට පෙරනිමියෙන් preupgrade ස්ථාපනය කර නොතිබෙන්න පුළුවන්. එහෙම වෙලාවක,
# yum install preupgrade
විධානය දෙන්න)




ඔය අතරේ අපේම රටේ ලිනක්ස් භාවිතකරුවන් පිරිසක් අපේ රටේ පාවිච්චියට ගැලපෙන අළුත්ම Fedora remix එකක් එළිදක්වලා. ඒ හන්තාන ලිනක්ස්. මේක අපටම ගැළපෙන්නෙ ශ්‍රී ලාංකික පරිගණක භාවිතකරුවන්ගෙ අවශ්‍යතා මැනවින් හඳුනාගෙන ඒ ඔස්සේ එහි නිමැවුම් කටයුතු කර ඇති නිසා. සුපුරුදු Gnome අතුරුමුහුණත පාවිච්චි නොකර ඒ වෙනුවට XFCE හඳුන්වා දී තිබෙන නිසා අවම පද්ධති ශක්‍යතාවක් සහිත පරිගණකයක දී වුණක් හොඳ ක්‍රියාකාරීත්වක් දකින්න පුළුවන් බවයි දැනට හන්තාන ලිනක්ස් පාවිච්චි කරන අය කියන්නේ. හැබැයි දැනට හන්තාන ලබාගන්න පුළුවන් i686 තාක්ෂණයට අනුව නිමැවුණු පරිගණක පද්ධති සඳහා පමණයි.

සරලව කිව්වොත්,
හන්තාන ලිනක්ස් = Fedora + බහුමාධ්‍ය සහය (AVI, MP3, DVD, etc...) + ලාංකිකයෙකුගේ පරිගණක අවශ්‍යතා සපුරාලන අත්‍යාවශ්‍ය මෘදුකාංග

ඉතින් සැරින් සැරේ අත්‍යාවශ්‍ය මෘදුකාංගයි multimedia codecs ටිකයි ඩවුන්ලෝඩ් කරගන්න වේගවත් අන්තර්ජාල සබඳතාවක් නැති නම් තෝරාගන්න Ubuntuත් නෙමෙයි, Fedoraත් නෙමෙයි, හන්තාන ලිනක්ස්. මෙන්න මෙතනින් පොඩියක් සැරිසරලා බලන්න පුළුවන් හන්තාන බැලු බැල්මට කොහොමද කියලා.

හන්තාන ඕනේ නම් මෙතනින් බාගන්න, නැතිනම් blank CD එකකුත් අරගෙන මෙන්න මේ පිටුවෙ නම සඳහන් කරලා තියෙන කෙනෙක් මුණගැහෙන්න. මමත් කැම්පස් එකේ අන්තර්ජාල පහසුකම පාවිච්චි කරලා හෙට දවස ඇතුළත හන්තාන ලිනක්ස් ඩවුන්ලෝඩ් කරන්න අදහස් කරගෙනයි ඉන්නේ... ඒ නිසා කොළඹ සරසවිය ළඟපාත ඉන්නවනම් blank CD එකක් අරගෙන එන්න.... මමත් දෙන්නම් හන්තාන. :)

ඉතින් මේ වැඩේට මූලිකත්වය දක්වපු ඩනිෂ්ක නවින් ඇතුළු පිරිසත් මේ වෙලාවේ මතක් කළ යුතුයි. හන්තාන ගැන ගැටළුවක් තියෙනවනම් මෙන්න තැන... සුද්ධ සිංහලෙන්ම දැනගන්න පුළුවන්. :)

ඉතින්, හන්තානට ජය!



මුළුමනින්ම Fedora වෙත මාරු වෙන්න මම මීට පෙර අසාර්ථක උත්සාහයක නිරත වුණු ආකාරය, මගේ බ්ලොග් අඩවියට නිතර ආ ගිය අය දන්නව ඇති. ඒ දිනවල ලිනක්ස් පිළිබඳ තිබුණු අවම දැනුමත්, Fedora uncomfortable කියා යටිහිතෙන් එක එක නිවේදන නිකුත් වීමත්, මගේ wireless adapter එක Fedora සමඟ වැඩ නොකිරීමත් නිසා මට නැවතත් Ubuntu වෙත ම යොමු වෙන්න සිදු වුණා.

නමුත් අද තත්වය වෙනස්. Gentoo ස්ථාපනය කිරීමේ අසාර්ථක උත්සාහයන් දෙකකිනුත්, පද්ධති හා ජාල පරිපාලනය පිළිබඳ සරසවි දේශන මගිනුත් මට ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධති පිළිබඳ සැලකිය යුතු අවබෝධයක් ලැබුණා. එයින් තේරුම් ගත් විධියට නම් මොන ලිනක්ස් පද්ධතියක වුණත් 'මදේ' එකයි. :D භාවිතයේ පහසුව වෙනම කතන්දරයක්.

Fedora වල නව්‍යකරණ සියල්ල සිදු කර තිබෙන්නේ එහි තිබෙන 'ගීක්' ගතියත් රැකගෙනයි. හැබැයි geek වුණාට greek නෙවෙයි. :D ඒ නිසා අළුත්ම හන්තාන සංස්කරණය දුටු වහාම නැවතත් Fedora වෙත මාරු වෙන්න නැවත වතාවක් නොහිතුණාම නෙවෙයි. Easylife තියෙද්දි ඕවත් වැඩද? :P



එහෙනම්,..... ලිනක්ස් කතා ටික අදට මෙතනින් ඉවරයි.... අපි ගියා.... ciao!

Saturday, June 20, 2009

ආයුබෝවන් Leonidas! සහ තවත් කතා෴

ඕං මමත් කැම්පස් එකෙන් බාගනිපු Fedora 11 image එක අළුත් DVD තැටියකට පිටපත් කරලා හොඳ නැකතක් හෙම බලලා ලැප්ටොප් එකේ (hd0,5) කියන තැනට ගානට මිම්මට පරිස්සමෙන් ගෙනත් දාගත්තා. වැඩේට උදව් කරපු පිංතූරමල්ලත් අමතක කරන්න හොඳ නෑ. තව ReloadEvery කියන ඇඩෝනයත්. පිංතූරමල්ලෙ දැඩි ප්‍රතිපත්ති ලිහිල් කරල දුන්නෙ ReloadEvery තමා :D .

ඉතිං Leonidas කියන නමේ තේරුමත් කියන්න එපායැ... Leonidas කියන නමේ තේරුම "සිංහයාගේ පුත්‍රයා" හෝ "සිංහයකු වැනි" කියන එක බවයි විකිපීඩියාවෙ ලියැවිලා තියෙන්නෙ. ඔය නම ඇහුවම මතක් වෙන චිත්‍රපටයක් තියෙනවා. නම 300.

Fedora Upgrade කරන්නයි මම මුලින් උත්සාහ කළේ. ඒක හරි ගියේ නැත්තෙ ඒ partition එකේ ඉඩ මදි වෙච්ච නිසා. මගේ /home එක තියෙන්නෙ වෙනම partition එකක. මගේ ළඟ තියෙන චිත්‍රපටි කන්දරාව දාගන්නත් එක්ක ලොකු ඉඩක් ඒකට දීලා OS එක දාන partition එකට පොඩි ඉඩක් දීමෙ විපාක තමයි ඉතිං මේ :( . ඉතිං වැඩේ පටන් ගත්තෙ නැතෑ මුල ඉඳලම දාන්න! Fedora දාලා පොඩි පොඩි අවුල් කීපයකුත් ඇති වුණා. ඒවා Fedora වල වැරදි නෙමෙයි, මගේ පරිගණකය Fedora Ubuntu dual boot කරන්න ගිහින් වුණ අවුලක් ඒක. සුපුරුදු පරිදි ක්‍රම සහ විධි පාවිච්චි කරලා ඒවත් විසඳගත්තා.

ඉතිං මරු මරු වැඩ තියෙනවා.. තව Windows 7 ගැන පොඩි කතාවකුත් තියෙනවා. මේක දිගටම කියවන්න... මගදි අහු වෙයි. ;) දැං සිද්ධ වෙච්ච දේ ගැන කතාව කියවමු.

ඔන්න ඉතිං Fedora DVD එක දාලා පටං ගත්තා වැඩේ. Fedora 10 නිකුතුවේ ඇනකොන්ඩාට සිංහල බෑ. ඒ කිව්වෙ Fedora ස්ථාපනය කරද්දි ස්ථාපන ක්‍රමලේඛයෙ අතුරුමුහුණතේ සිංහල භාෂාව තොරාගන්න පුළුවන් වුණත් සිංහල අකුරු හරියට පෙන්වන්නෙ නැහැ. නමුත් Fedora 11 සංස්කරණයේ මේ අවුල හදලා තියෙනවා. දැං ඇනකොන්ඩා සිංහලෙන්. ඒකත් අපූරුයි. තියෙන සමහර සිංහල වචන නම් ටිකක් නුහුරුයි. ඒත් කල් ගතවෙද්දි ඒ තත්වය සමනය වෙයි.

මගේ /dev/sda1 partition එකේ තියෙන්නෙ Ubuntu. /dev/sda5 කියන්නෙ /home. /dev/sda6 තමා Fedora. ඉතිං මම /dev/sda6 format කරලා සාමාන්‍ය විධියට Fedora ස්ථාපනය කළා. හැබැයි බූට් මෙනුව මානකරණය කරන පියවරේදි Ubuntu තියෙන බවක් ඇනකොන්ඩාට පෙනිල නෑ. කමක් නෑ, ඕන එකක් වෙද්දෙන් කියල ස්ථාපනය කළා.

---

ඔන්න දැං අතුරු කතාව..... අපේ මලයා දැනට දවස් කීපයකට කලින් ගෙදර ඩෙස්ක්ටොප් මැෂිමට Windows 7 දාගෙන. ඒ වුණාට Windows 7 සංස්කරණයෙ drivers ස්ථාපනය කරන් බැරිලු. ඉතිං Fedora වල 1500කට වඩා ටිකක් වැඩි ගණනකින් යුත් පැකේජ කන්දරාවෙන් එකින් එක මගේ ලැප්ටොප් එකේ ස්ථාපනය වෙද්දි මම ගිහින් ඒක කරල දෙන්න විධියක් කල්පනා කළා. ඇත්ත තමා... motherboard එකත් එක්ක එන CD එකේ තියෙන මෙලෝ මගුලක් වැඩ කරන්නෙ නෑ.

ඉතිං මෙන්න සරල විසඳුම... කොටන්න Start,... right click කරන්න Computer,... යන්න Manage. දැන් Device Manager එකට ගිහින් අදාළ hardware එක තෝරලා driver එක යවත්කල් (update) කරන්න. Drivers ගන්න ප්‍රභවය විධියට CD-ROM එක ලබා දුන්නාම වැඩේ ගොඩ. කෝමද ටිකිරි මොළේ? :)

ඉතිං ඕක කරන හැටිත් මලයට කියල දීලා ඒ මැෂිමෙන්ම සිංදුවකුත් අහගෙන ඉන්න වෙලාවේ අදහසක් ආවා අළුතෙන් බ්ලොග් සටහනක් ලියන්න. ඒකට ඕන වෙයි කියලා හිතෙන තිරපිටපතක් අරගෙන Microsoft Paint මෘදුකාංගය පාවිච්චි කරලා save කරද්දි තමා මරු සීන් එකක් දැක්කෙ. Save කරන්න තිබුණ ඩයලොග් එකේ ගොනු වර්ගය (file type) ලෙස පෙරනිමියෙන් තිබුණෙ PNG. ඒ කියන්නෙ දැන් Microsoft එකත් FOSS වලට ටිකක් බැහැලා ඉන්නෙ. :D මේ බලන්න screenshot එක:



දැං වින්ඩෝස් කතා ඇති... එමුකො මාතෘකාවට...

---

ඔන්න Fedora ස්ථාපනය කරලා ඇනකොන්ඩා මගේ ලැප්ටොප් එක reboot කළා. කලින් හිතපු එක හරි... බූට් මෙනු එකක් නෑ. ගෙඩිය පිටින් Fedora බූට් වෙනවා. ඉතින් මම Fedora බූට් වෙනකම් ඉඳලා /boot/grub/menu.lst බැලුවා. හරිනේ... මේකෙ තියෙන්නෙ Fedora වලට අවශ්‍ය යොමුව විතරයි. ඉතිං කෝමද මෙනු එකක් වෙන්නේ? ;)

මම මෙහෙමයි කළේ... Ubuntu තියෙන partition එක (/dev/sda1) mount කළා. ඒකෙ boot/grub/menu.lst වලින් Ubuntu වලට අදාළ යොමු ටික පිටපත් කරගෙන, Fedora ස්ථාපනය කළ partition එකේ එම ගොනුවට ඇතුළත් කළා. දැං ඇත්තටම වැඩේ සම්පූර්ණද?

තව පොඩි වැඩක් තියෙනවා. දැන් GRUB එක තියෙන්නේ Ubuntu තියෙන partition එකේ නෙමෙයි. ඒ නිසා Ubuntu වල කර්නල් එක /boot/vmlinuz-2.6.28-12-generic කියලා එකපාරටම දුන්නාම ඒක වැඩ කරන්නෙ නෑ. ඒකට පොඩි උප්පරවැට්ටියක් දාන්න ඕනේ root (/) partition එක හඳුන්වා දීලා. root partition එක විධියට දෙන්න ඕනේ Ubuntu තියෙන partition එකම තමා. මේ උදාහරණ බැලුවාම පැහැදිලි වෙයි.

පෙර:
title    Ubuntu 9.04, kernel 2.6.28-12-generic
uuid    3a70c937-6728-47ff-a488-19e1d8942c85
kernel    /boot/vmlinuz-2.6.28-12-generic root=UUID=3a70c937-6728-47ff-a488-19e1d8942c85 ro quiet splash
initrd    /boot/initrd.img-2.6.28-12-generic
quiet

පසු:
title    Ubuntu 9.04, kernel 2.6.28-12-generic
root    (hd0,0)
uuid    3a70c937-6728-47ff-a488-19e1d8942c85
kernel    /boot/vmlinuz-2.6.28-12-generic root=UUID=3a70c937-6728-47ff-a488-19e1d8942c85 ro quiet splash
initrd    /boot/initrd.img-2.6.28-12-generic
quiet

Fedora එක්ක KDE දැම්මා. බබා වගේ වැඩ. KDE පරණ සංස්කරණයෙ වගේ හිර වීම් මේකෙ නැහැ. බූට් වීමත් ඉක්මන්. හැබැයි අවුලකට තියෙන්නෙ මගේ ලැප්ටොප් එකේ touchpad එක හරියට අඳුනගන්නෙ නැති එක තමා. :(

තව ඉතිං... Firefox 3.5 beta තියෙනවා... ලස්සන ඩෙස්ක්ටොප් රංග සැරසිලි ටිකකුත් තියෙනවා (මේවා පරණ ඒවා + අළුත් ඒවා; Fedora දාලම බලන්ටකෝ...).

කොහොම වුණත් මේ වතාවේ Fedora ට හොඳ දසාවක් ලබල වගේ :P . තිරපිටපත් ටිකක් බලන්න ඕන නම් මගේ අමුතු තාලේ photoblog එක පැත්තෙ ඇවිත් යන්න එන්න෴

---

මේ සටහනේ තියෙන දේවල් වෙලා දැන් සතියකටත් වැඩියි. වැඩ වැඩි වුණ නිසා ලියන්න කාලයක් ලැබුණෙ නැහැ.

෴සමීර ශාකුන්තල | Sameera Shaakunthala෴

Sunday, May 24, 2009

මගේ OS ඉතිහාසය - එදා සිට අද දක්වා...

අද මම ලියනවා මගේ OS පාවිච්චියේ සහ ඉගෙනීමේ ඉතිහාසය ගැන ටිකක්. අද මේ ගැන මතක් කරන්න හිතුණේ විශේෂ හේතුවක් නිසයි.

මම පරිගණක පිළිබඳ ඉගෙනගන්න පටන් ගත්තෙ 1995 අවුරුද්දෙ. මම එතකොට පරිගණකයක් දැකලවත් නැහැ. ඒ දවස් වල විජය ළමා පත්තරේ තිබුණ ලිපි ටික තමයි කියෙව්වෙ. විජය පුවත්පත් සමාගමට මම අතිශයින්ම ස්තුතිවන්ත වෙනවා ඒ ලිපි පෙළ පළ කිරීම ගැන. ඒ ලිපි පෙළ තමයි මගේ පරිගණක අධ්‍යාපනයට මූලික අඩිතාලම දැම්මෙ. මට මතක විධියට ඒ ලිපි පෙළේ අන්තිම හරියෙ තිබුණ MS-DOS වලින් පරිගණකය ක්‍රියා කරවන ආකාරය ගැන. ඉතින් මම මෙහෙයුම් පද්ධතියක් විධියට මුලින් ඉගෙනගත්තෙ MS-DOS ගැන කියල කියන්න පුළුවන් (ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකාරකම් නැතිව). පොඩි කාලෙ MS-DOS දුවන පරිගණකයකින් වැඩ කරන්න ආසාවෙ හීන බල බල හිටිය.

පසුකාලීනව පාසලේදි පරිගණක අතපත ගාන්න ලැබුණම මට පරිගණකය මැජික් වගෙ. මොකද එතකොට MS-DOS නෑ. පරිගණක බොහොමයක Windows 98ත්, කීපයක Windows 2000ත් තිබුණා. ප්‍රායෝගිකව සමහර දේවල් කරල බලල ඉගෙනගත්තා. ඒ දවස් වල ඉඳලම මගේ පුරුද්දක් තිබුණා පරිගණක තිරයේ දිස් වෙන හැම දෙයක්ම කියවන. කිසිම OK/Cancel බොත්තමක්වත් අදාළ පණිවුඩය නොකියවා ක්ලික් කළේ නැහැ (සමහරවිට අදහස නොතේරුණත්).

2003 අප්‍රේල් මාසෙ මගේ ම පරිගණකයක් පාවිච්චි කරද්දි මම පාවිච්චි කළේ Windows 98. ගොඩක් දෙනා මට Windows XP පාවිච්චි කරන්න කියල කිව්වත් මොකක් හරි හේතුවක් නිසා මට හරි ගියේ Windows 98. මම හිතන්නෙ මට පුරුදු ඒක නිසා වෙන්න ඇති. මම වැඩියෙන්ම කාලය ගත කළේ Windows වල තියෙන රහස් හොයමින්. ඒ දවස් වල අපේ පැත්තෙ වැඩිය අන්තර්ජාල භාවිතාවක් තිබුණෙ නැති නිසා මම අතපත ගාල හොයාගත්ත බොහෝ දේ බොහොමයක් දෙනා නොදන්න දේවල්.

Windows 98 සිට XPට මාරු වෙද්දි මට එක දෙයක් දැනිලා තිබුණා. භාවිත කරන්නාව තොටිල්ලෙ තියල නලවන ගතියක් Windows XP වලට ඇවිත් තිබුණා. විය යුත්තෙ එය වුණත්, මට නම් ඒක එච්චර හිතට ඇල්ලුවෙ නෑ.

කලක් යද්දි Windows XP වල පෙනුමට වහ වැටිල මම Windows 98 තියෙද්දිම XPත් ස්ථාපනය කරගත්ත. ටික ටික Windows XP වලට හුරු වුණාට පස්සෙ මුළුමනින්ම Windows XP වලට මාරු වුණා. ඔය කාලෙම තමයි මම සැරට එක එක දේවල් අත්හදා බලන්න පුරුදු වුණේ. සැරට කිව්වේ මම කළ දේවල් පරිගණකයෙ ස්ථාපනය කරල තිබුණ මෘදුකාංග වලට නරක විධියට බලපෑ නිසා. ඉතින් ඒ නිසා ඒ දවස් වල මාසෙකට කීප වතාවක් දෘඩ තැටිය format කරල නැවත මෙහෙයුම් පද්ධතිය ස්ථාපනය කරන එක සාමාන්‍ය දෙයක් වෙලා තිබුණෙ.

2005 අවුරුද්දෙ මට මිත්‍රයෙකුගෙන් ලිනක්ස් ගැන දැනගන්න ලැබුණ. ඒ Ubuntu ගැන. ඉතින් මමත් ඒ දවස් වල තිබුණ Ubuntu Breezy Badger පිටපතක් ඉල්ලගෙන ස්ථාපනය කරල බැලුව. සිංදුවක්වත් අහන්න විධියක් නැති නිසා එපා වුණත් අළුතෙන් ඉගෙනගන්න ඒකෙ යම් දෙයක් තියෙන නිසා මගේ දෙවෙනි (secondary) OS එක විධියට දාල තියාගත්ත. ඒ කාලෙ Ubuntu පාවිච්චි කළේ කලාතුරකින්. දැන් තියෙනව වගේ පෙරළිකාර OS එකක් බවට Ubuntu පත් වේවි කියල ඒ දවස් වල නිකමටවත් හිතුණෙ නැහැ. Kubuntu හා Edubuntuත් ගෙන්වාගෙන පාවිච්චි කරල බැලුව. KDE ඒ දවස් වලම මට එපා වුණේ අනවශ්‍ය තරම් සැරසිලි වැඩි නිසා. (හැබැයි මේ සටහන ලියන්නෙත් KDE වල ඉඳගෙනම තමයි ;) )

මම තව තව මෙහෙයුම් පද්ධති අත්හදා බැලුව. මේ ඒවයින් කීපයක්.
  • Damn Small Linux
  • Puppy Linux
  • Knoppix
ඔය අතරෙ මම Windows Vistaත් දාල බැලුව. නමුත් ඒක දාපු දවසෙම එපා වුණා. Windows 7 නම් මගේ පරිගණකයට ස්ථාපනය කළේ නැහැ. කරන්නෙත් නැහැ. නමුත් Windows 7 පාවිච්චි කරන මිත්‍රයින්ගෙන් දැනගත් විධියට ඒක හොඳ මෙහෙයුම් පද්ධතියක් (Vistaට සාපේක්ෂව).

පසුව නිදහස් හා විවෘත මෘදුකාංග (FOSS) ගැන තරමක අවබෝධයක් ලබා ගත් පසුව මම තීරණය කළා කවදහරි ලිනක්ස් වලට සම්පූර්ණයෙන් මාරු වෙන්න. ඒත් මම ලිනක්ස් ගැන මොනවද දන්නෙ? මං දන්න ඉටිගෙඩියක් නෑ! ඒ නිසා සෑහෙන කාලයක් මම පාවිච්චි කළේ Windows/ Ubuntu ද්විත්ව ස්ථාපිතයක්.

ගිය අවුරුද්දෙ ඩනිෂ්කගෙන් Fedora ගැන දැනගත්තට පස්සෙ මම Fedora වලට මාරු වුණා. දැන් broadband අන්තර්ජාල සම්බන්ධතාවකුත් තියෙන නිසා කලින් වගේ දෙයක් හොයාගන්න අඳුරෙ අතපතගාන්න ඕන නැහැ. ඉතින් තීරණය කළා මුළුමනින්ම ලිනක්ස් වලට මාරු වෙන වැඩේ ඉක්මනින් ක්‍රියාවට නංවන්න. වින්ඩෝස් නැතිවම බැරි මොහොතක් ආවොත් VirtualBox තියෙනවනෙ. VirtualBox තියෙද්දි restart කරන්න කරදර වෙන්න ඕනත් නැහැ.

මේ සටහන අද ලිව්වෙ එක විශේෂ දෙයක් නිසා. මගේ පරිගණකයෙ අද සිට වින්ඩෝස් නැත. මුළු හාඩ් ඩිස්ක් එකම format කළා... දැම්ම Fedora. KDE 4.1 කොහොමද කියල බලන්නත් එක්ක KDE දැම්ම. මට නම් Gnome තරම් ගතියක් වෙන මොකකවත් නැහැ. KDE හොඳයි... හැබැයි ටිකක් slow motion වගෙ :D . ආයම Gnome වලට මාරු වෙන්නයි කල්පනාව.

ලංකාවෙ ලිනක්ස් ව්‍යාප්තිය දැන් තරමක් හොඳ තත්වයක තියෙනව කියල හිතෙනවා. අඩු ගානෙ spare wheel එක විධියටවත් ලිනක්ස් පාවිච්චි කරන එකෙක් අහළින් පහළින් හොයාගන්න පුළුවන් දැන්. මම ලිනක්ස් පාවිච්චි කරන්න පටන්ගත් දවස් වල ඒක එහෙම නැහැ. ලිනක්ස් වලට එන කෙනෙකුට ඉක්මනින්ම ලිනක්ස් එපා වෙන තත්වයක් ඒ දවක් වල තිබුණෙ. දැනටත් ලිනක්ස් වල user experience එක එතරම්ම සතුටුදායක තත්වයක නැහැ. ඒත් නිදහස ගැන, FOSS වල අරමුණ ලොවට යහපතක් කිරීම'ය කියන එක සිහි වෙනකොට මට කවදාවත් "Linux Sucks!" කියල කියන්න නම් හිත දෙන්නෙම නැහැ.

මෙන්න මේ වීඩියෝ එක බලන්න. බොහෝ දුරට මගේ OS මාරුවත් මේ වගේ කියල දැනෙනවා...



෴සමීර ශාකුන්තල | Sameera Shaakunthala෴

Friday, March 27, 2009

හාඩ් ඩිස්ක් ගැන කතා දෙකක්...

අහම්බෙන් වගේ හිතුණා මේ කතා දෙක ලියන්න. පළවෙනි එක... sda5 ගැන. ලිනක්ස් සහ වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධති දෙකම එකවර පාවිච්චි කරන අය දැකල ඇති... වින්ඩෝස් වලදි D: ලෙස හඳුන්වන partition එක ලිනක්ස් වලට ගියාම sda5 වෙනවා. C: එක sda1 වෙද්දි D: එක ඇයි sda5 වෙන්නෙ? හේතුව බොහොම සරලයි.

ඕනම හාඩ් ඩිස්ක් එකක එහි ගොනු පද්ධතිය (filesystem) හඳුනාගන්න ලේබලයක් තියෙනවා. මේ කියන්නෙ ‍වින්ඩෝස් වල partition එකෙන් partition එකට අපට පෙන්නන ලේබල් නෙවෙයි. මේ කියන disk label එක සාමාන්‍ය පරිශීලකයන්ගෙන් සඟවා තිබෙන එකක්. මගේ පසුගිය සටහන කියෙව්වනං දකින්න ඇති msdos කියල ලේබල් එකක් ගහන හැටි. වින්ඩෝස් පාවිච්චි කරනව නම් මේ ලේබලය අනිවාර්යයෙන් msdos විය යුතුයි. ඉතින් මේ msdos ඩිස්ක් එකක ගොනු පද්ධති ව්‍යූහය දැනගත්තම මේ sda5 සිද්ධිය හිතාගන්න පුළුවන්. ඇත්තටම... too obvious.
  • msdos තැටියක් කොටස් වලට බෙදන්න හෙවත් partition කරන්න පුළුවන්.
  • Partitions ප්‍රධාන වර්ග දෙකයි. Primary සහ Logical.
  • උපරිම වශයෙන් primary partition හතරක් තිබිය හැකියි. අවම වශයෙන් එකක් හෝ තිබිය යුතුයි.
  • Primary partition වලින් එකක් පමණක් එහි විශේෂ ආකාරයක් වන Extended ආකාරයෙන් තබා ගත හැකියි.
  • Extended - නමින් අරුත් ගැන්වෙන ලෙසම, ඉහත කී දෙවන වර්ගයේ partition සියල්ලම පවතින්නේ මේ primary partition එක 'තුළ' යි.
  • Extended partition එක Logical partitions නම් උප කොටස් කැමති ගණනකට බෙදිය හැකියි.
  • වින්ඩෝස් partition පිළිබඳ දත්ත වගුව තබා ගැනීමට අවසානයේ 7.8 MB ඉඩක් වැය වෙනවා. මෙය භාවිතා නොකළ ඉඩ ලෙසයි සලකුණු කර තබන්නේ.
අපි Windows XP Setup පාවිච්චි කරල හාඩ් ඩිස් එකක් කොටස් වලට බෙදනකොට මොකද වෙන්නෙ? මුලින්ම C: එක හදනවා. ඒක primary. ඊළඟට හදන්නෙ D: එක. ඒක හදනකොට ස්වයංක්‍රීයව දෙවෙනි primary partition එක හෙවත් extended partition එක නිර්මාණය වී ඒ මත පළමු logical partition එක නිර්මාණය වෙනවා. Windows 98 සමඟ එන fdisk.exe උපයෝගීතා යෙදුම පාවිච්චි කරල තියෙනව නම් දන්නව ඇති -- එහිදී මේ ස්වයංක්‍රීවය සිදු වන පියවරත් අපටමයි කරන්න වෙන්නෙ.

ලිනක්ස් වලට ආවම... මේ /dev යටතේ ඇති sda1 සිට sda4 දක්වා primary partition වලට වෙන් කර (reserved) තැබෙනවා. sda5 සිට ඉතිරිය logical partitions වලට වෙන් වෙනවා. Extended partition එකක් යනු වෙනත් partitions දරා සිටින්නක් නිසා එහි ඇති ගොනු කෙළින්ම බලන්න අවකාශ ලබා දෙන්නෙ නෑ -- ඒ තුළ ඇති partition එකින් එකට ගොස් බලන්න පුළුවන් නිසා. ඒ නිසා sda2 හෙවත් extended partition එක mount කරන්න බැහැ. මම නම් උත්සාහ කළා. බැරි වුණා. පුළුවන් නම් කරල බලන්න. ඒ නිසා පළමු logical partiton එක හෙවත් D: තමයි mount කරන්න පුළුවන්. ඒක /dev/sda5.


root@shaakunthala-laptop:/home/shaakunthala# cd /media/
root@shaakunthala-laptop:/media# mkdir extended
root@shaakunthala-laptop:/media# mount -t extended /dev/sda2 /media/extended/
mount: unknown filesystem type 'extended'
root@shaakunthala-laptop:/media#


ඔය ඉහළින් තියෙන්නෙ මගේ අසාර්ථක උත්සාහය. -t වලට දාන්නෙ මොකක්ද කියල තමයි පුරස්නෙ.

ඉතින්... පහේ ඉලක්කමට හේතුව... දැන් පැහැදිලියි නේද?



පළවෙනි එක ඇත්තටම කතාවක් නෙවෙයි... එක්තරා සංසිද්ධියක්... මෙන්න අළුත්ම නිව්ස් එක... හෙවත් දෙවෙනි කතාව ;)

මෙතෙක් කාලයක් අපි ලිනක්ස් ස්ථාපනය කළේ ext-3 පාටිෂන් වල නේ... ඔන්න දැන් ext-4 එනවා. අප්‍රේල් මාසයේ නිකුත් වෙන්න නියමිත Ubuntu 9.04 නොහොත් Jaunty Jackalope සංස්කරණයේත්, මැයි මාසයේ නිකුත් වෙන්න නියමිත Fedora 11 Leonidas සංස්කරණයේත් පෙරනිමි දෘඩ තැඩි ආකෘතිකරණ ක්‍රමය ext-4. ඒ මත තියෙන්න පුළුවන් ගොනුවක උපරිම ප්‍රමාණය දන්නවද? ටෙරාබයිට් 16ක්! පිස්සු හැදෙන සඳ කිව්වලු. Partiton එකක උපරිම ප්‍රමාණය එක්සාබයිට් එකක් ලු. උසස් පෙළ භෞතික විද්‍යාව හදාරන කාලේ යාන්තම් මතකයි ඔහොම එකක් ගැන කිව්වා... කිලෝ.. මෙගා.. ගිගා.. ටෙරා.. පෙටා.. එක්සා.... හරි.. දැන් මීටර් වුණා. ඉතින් විශාල ගොනු හුවමාරු (file share) කරගන්න සර්වර් එකකටම හොඳා. දැන් DVD ගෙඩි පිටින් ඩවුන්ලෝඩ් දෙන කාලේ.. තව ටික කාලෙකින් Blu-Rayත් ගෙඩි පිටින් (iso? images) බාන්න දෙයිද දන්නෙ නෑ. මාර ලෝකයක්!

Fedora 11 Alpha නිකුතුවත් එක්ක ඔන්න තව පරීක්ෂණ මට්ටමේ තියෙන තැටි ආකෘතිකරණ ක්‍රමයකුත් එනවලු. මේකෙ නම btrfs. බොහෝ විට ext4න් පසුව භාවිතයට එක මීළඟ ක්‍රමය මෙය වෙන්නත් පුළුවන් කියල හිතෙනවා. btrfs පාටිෂන් එකක උපරිම ප්‍රමාණය එක්සාබයිට් 16ක්! දත්ත වල ආරක්ෂාවට සහ නිර්වද්‍යතාවයට (integrity) වැදගත් වෙන තව ගොඩක් උපක්‍රමත් සහිතවයි btrfs ගොඩනැගෙන්නෙ. Fedora 11 දැන්ම ගත්තට කමක් නෑ... කවුරුවත් btrfs අත්හදා බලන්න එපා... virtual machine එකක හැර. අනෙක... SELinux එක්ක btrfs පොඩි පරහකුත් තියෙනවලු.

මෙන්න වැඩි විස්තර:
http://www.wikipedia.org
https://fedoraproject.org/wiki/Fedora_11_Alpha_release_notes#Ext4_File_System
https://fedoraproject.org/wiki/Fedora_11_Alpha_release_notes#Btrfs_File_System
http://www.ubuntu.com/testing/jaunty/beta#Ext4%20filesystem%20support

(මෙම සටහන නිකංම විකිපීඩියා කොපි-පේස්ට් කිරීමක් නොවන බව කරුණාවෙන් සලකන්න... විවිධ මූල වලින් කියවා අත්හදා බලා අවබෝධ කරගෙන නැවත ලිවීමක්... :) )

෴සමීර ශාකුන්තල | Sameera Shaakunthala෴

Monday, March 2, 2009

easyLife - Fedora සමඟ ජීවිතය පහසු කරගන්න

මේක මම ලියන්න හිතල කාලයක් අමතක වෙලා තිබුණ දෙයක්. මගේ පරණ බ්ලොග් පෝස්ට් එකකට ඒක ලිව්ව දවස් වලම අපේ තාරක සහෘදයා තමයි මට මේක හඳුන්වල දුන්නෙ. ඉතින් තාරකට ස්තුති කරනවා ඒ උදව්වට.



දැනට Fedora පාවිච්චි කරන අයට (ගොඩක් වෙලාවට වෙනත් මෙහෙයුම් පද්ධතියක් පාවිචිචි කරල පුරුදු වෙලා Fedora වෙත මාරු වෙන අයට) Fedora අතුරුමුහුණත ටිකක් නුහුරු ගතියක් දැනෙන්න ඉඩ තියෙනවා. මටත් ඒක හොඳටම දැනුණා. ඉතින් මම උපකාර ගත්තේ මෙතනින්. ඒත් සාමාන්‍ය පරිශීලකයින්ට (පරිගණක ඉගෙනීම මූලික කාර්යය කර නොගත්/ තොරතුරු තාක්ෂණයට සම්බන්ධ රැකියාවක් නොකරන කෙනෙකුට) කරදරයක්නේ හැම දේම අන්තර්ජාලයෙන් හොය හොය ඉන්න. ඒ වගේ අයට පහසුවෙන් Fedora පාරිසරිකය ප්‍රියමනාප ආකාරයට සකස් කරගන්න තමයි easyLife තියෙන්නෙ.

Terminal අරහං අයට ඉතාම පහසුවෙන් sudo සක්‍රිය කිරීම, Flash Player ස්ථාපනය, ෆොන්ට ස්ථාපනය වගේ ගොඩක් දේවල් මෙහි තියෙන චිත්‍රක අතුරුමුහුණත (GUI) හරහා කරගන්න පුළුවන්.

easyLife දාගන්න එකත් easy වැඩක්. හැබැයි terminal එකත් එක්ක පොඩ්ඩක් විතර සෙල්ලමක් කරන්න වෙනවා. ඉතින් ලිනක්ස් භාවිතකරුවෙකුට ඒක එතරම් දෙයක් වෙන එකක් නෑ. මුලින්ම මෙතනින් easyLife බාගන්න. ඒක home folder එක පිටපත් කරගන්න. දැන් විවෘත කරගන්න terminal එක. පහත දැක්වෙන විධාන එකින් එක ලබා දෙන්න.

$ su

# rpm -Uvh easylife-1.2-1.fc10.noarch.rpm (බාගත් ගොනුවේ නම)



ස්ථාපනය සාර්ථක වුණා නම් desktop එකට
easyLife අයිකන් එක (easyLife Icon) එයි. ඒක දෙක්ලික් කරන්න.



දැන් තමන්ගෙ පරිශීලක නම තෝරලා OK ක්ලික් කරන්න.


easyLife Main Window

දැන් අවශ්‍ය ඒවා සලකුණු කරලා OK ක්ලික් කරන්න. පේනව නේද කොයිතරම් easy ප්ලෑන් එකක්ද කියලා... ;)
OK ක්ලික් කරන්න කලින් අන්තර්ජාල සම්බන්ධතාව පරීක්ෂා කර බලන්න. මේ කාර්යය සම්පූර්ණ කරන්න අන්තර්ජාල සම්බන්ධයක් අත්‍යාවශ්‍යයි.


ස්ථාපනය අතරතුරදීම (on the fly) වෙනස් වීම් සිද්ධ වෙනවා බලාගන්න පුළුවන්.

ඉතින්... options ටික ඔක්කොම තේරුව නම්... ස්ථාපනය සම්පූර්ණ වෙන්න ටිකක් වෙලා යයි. එතකං අර්ථ රසයෙන් null වුණත් පොඩි ආතල් එකක් තියෙන මේ සිංදුව අහමු. බ්ලොග් ලියන යාළුවෙක් ලින්ක් එක දුන්නෙ. ;)


Flash Player එකත් easyLifeටම බාරදීල බලාගන ඉන්න කෙනෙක් නං 1e06 sorries වෙන්න ඕන... :D




බාගැනීම්:

෴සමීර ශාකුන්තල | Sameera Shaakunthala෴

Friday, February 20, 2009

Fedora/ Ubuntu මත Shiretoko ස්ථාපනය කරමු

Shiretoko,... Mozilla Firefox පවුලේ මීළඟ සාමාජිකයාගේ පරීක්ෂණ නිකුතුව ගැන කවුරුත් දැන් දන්නවා ඇතිනෙ. දන්නෙ නැති නම් කියවන්න මෙතනින්.

වින්ඩෝස් මත Shiretoko ස්ථාපනය කිරීම mouse clicks කීපයකින් පුළුවන්. ඒත් වින්ඩෝස් වලටම හුරු වෙලා ඉන්න අයට ලිනක්ස් වල Shiretoko ස්ථාපනය ටිකක් අමාරු වැඩක් වගේ පේන්න පුළුවන්. ඇත්තටම ඒක අමාරු නෑ. ඉතාම සරලයි. පහත දැක්වෙන පියවර කීපය අනුගමනය කරන්න.

Shiretoko භාගත කරන්න. [ලිනක්ස්]

Terminal එක විවෘත කරන්න. පහත විධාන එකින් එක ලබා දෙන්න.

පළමුව root හිමිකම් ලබාගනිමු.

su

දැන් භාගත කරගත් archive එක විසුරුවමු. ඉන්පසු archive එක ඉවත් කළ හැකියි.

tar -jxvf firefox-3.1b3pre.si.linux-i686.tar.bz2 -C /opt

rm firefox-3.1b3pre.si.linux-i686.tar.bz2

අවසන් පියවර ලෙස /usr/bin/ තුළ shiretoko සඳහා සංකේතාත්මක සන්ධියක් (symbolic link) සාදමු. ඉන් පසු root හිමිකම් වෙතින් ඉවත් විය හැකියි.

ln -s /opt/firefox/firefox /usr/bin/shiretoko

exit

පරීක්ෂා කිරීමට,

shiretoko &

සියලු පියවර නිවැරදිව සිදු කළේ නම් Shiretoko ධාවනය වනු ඇති.

෴සමීර ශාකුන්තල | Sameera Shaakunthala෴

Thursday, December 4, 2008

Ubuntu නික්ම යාම!

මම Fedora එක්ක දවසක් හමාරක් විතර ඔට්ටු වුණා. මේකෙ ඉගෙනගන්න දේවල් සෑහෙන්න තියෙනවා. සමහර දේවල් අතින් Fedora, Ubuntu වලට වඩා ඉදිරියෙන්. Firewall එකක් මානකරණය කරන නියම අත්දැකීමක් ගත්තේ Fedora වලින්. Windows වලින් Ubuntu වලට මාරු වෙනවට වඩා ලේසියි Ubuntu වලින් Fedora වලට මාරු වෙන එක.
මට ලැබුණු Fedora DVD එකේ ඕන කරන සියළුම දේ තියෙනවා. සිංහල භාෂාව, Apache HTTP Server, PHP, MySQL Server, Mozilla Firefox සිංහල සංස්කරණය, Eclipse, Wireshark, K3b මේ අතරින් කීපයක්. ඉතින් තව Ubuntu මොකටද? ඊයෙ රෑ සිට Fedora/ Windows dual boot!
මම ලිනක්ස් ඉගෙනගන්න පටන් ගත්තේ Ubuntu වලින්. Windows වලට හුරු වෙලා හිටපු මම Ubuntu තරම් පහසු මෙහෙයුම් පද්ධතියක් නොතිබුණානම් කවදාවත් ලිනක්ස් ඉගෙන නොගන්න තිබුණා. පරිගණක ඉගෙනගැනීම මූලික අවශ්‍යතාව නොවන, දිනපතා කාර්යාලයීයය වැඩ කරගන්නත් අන්තර්ජාලය සැරිසරන්නත් මෙහෙයුම් පද්ධතියක් අවශ්‍ය කෙනෙකුට මම තවමත් හොඳයි කියන්නෙ Ubuntu. Ubuntu යන්නේ Windows එක්ක තරඟයක්. ඒ නිසා බොහෝ දේ ස්වයංකරණය (automate - වචනේ හරිද දන්නෑ) කරල තියෙනවා. ඒ අතින් Ubuntu සුපිරි තත්වයේ තිබුණත්, ගැඹුරට දෙයක් ඉගෙනගන්න කැමති කෙනෙකුට Ubuntu මදි.



Ubuntu වලින් යන ගමන් දෙයක් දීල යන්නම්. Ubuntu වලටත් අළුත් අයට Windows XP Theme එකක්. මේක Ubuntu විතරක් නෙවෙයි. Gnome පාවිච්චි කරන ඕනම එකකට පුළුවන්. හැබැයි මේව පාවිච්චි නොකරන තරමට හොඳයි.



---

දැන් ඉතින්... Fedora තමයි.








විශේෂයෙන් ස්තුති කළ යුතු ලිපි පෙළක් ෆෙඩෝරා ලිනක්ස් සටහන්. එයින් බෙහෝ දේ ඉගෙන ගත්තා. අද සිට ෆෙඩෝරා ගමනේ යා!

෴සමීර ශාකුන්තල | Sameera Shaakunthala෴

Tuesday, December 2, 2008

මගේ පරිගණක ඉතිහාසය හා පළමු Fedora අත්දැකීම

ම‍ට මේ ළඟදි ඩනිෂ්ක අයියගෙන් Fedora තැටියක් ලැබුණා. එකක් නෙවෙයි දෙකක්... පහුගිය සිකුරාදා CD එකක් හම්බ වුණා... අද දුන්නා DVD එකක්. මේ සූදානම Fedora ස්ථාපනය කරන්න.
---
මට ඔය අතරෙ හිතුණ මගේ පරිගණක පාවිච්චියෙ අතීතය ගැන මතක සටහනක් ලියන්න. මේක ටිකක් අමුතු පාවිච්චියක්. මොකද මේ ලැයිස්තුවෙ මුලින් තියෙන ඒව ආදි කාලෙ පරිගණක. මම පරිගණක ඉගෙනගත්තෙ ස්වොත්සාහයෙන් -- කවුරුවත් උගන්නලවත්, ඉගෙනගන්න බල කරලවත් නෙවෙයි. ඒ දවස්වල මගේ දැනුම අල්පයි වගේම උනන්දුව තිබුණෙ ක්‍රමලේඛණය ඉගෙනගන්න. ඒ නිසා මේව කියවල කවුරුත් මට හිනාවෙන්න එපා. ම්.. ම්.. ම්... මේ කතාව පටන් ගන්නෙ 2002 අවුරුද්දෙන්. මම සාමාන්‍ය පෙළට සූදානම් වෙන කාලෙ.

මුලින්ම මගේ ඥාතියෙක් පාවිච්චි කරපු Casio fx-5200-p වර්ගයේ එකක්. මේක ගොඩක් වෙලාවට කැල්කියුලේටරයක් වගේ. නමුත් නිෂ්පාදකයා දීපු අත්පොතේ තිබුණෙ Computer කියල. BASIC ක්‍රමලේඛණ භාෂාව භාවිතයෙන් ක්‍රමලේඛණය කරල පාවිච්චි කරන්නයි තිබුණෙ. මේකෙන් මම BASIC ක්‍රමලේඛණ භාෂාව ඉගෙනගත්තා. දැන් නම් BASIC භාවිත වෙන්නෙ නෑ. නමුත් ක්‍රමලේඛණය ඉගෙනගන්න පටන්ගන්න කෙනෙකුට BASIC ඉතාම හොඳයි. (ඒකනෙ Beginer's All purpose Symolic Instruction Code කියන්නෙ). පස්සෙ මම ඒක 'මස්' කරා.

2002 අන්තිමේ මට ලැබුණ තවත් කෞතුක වස්තුවක්. ඒක Atari 800 XL එකක්. ඒකත් පාවිච්චි කරන්න තිබුණෙ තමන් විසින්ම ක්‍රමලේඛණය කරගෙන. ක්‍රමලේඛණ භාෂාව වුණේ Atari Basic (BASIC වලම ව්‍යුත්පන්න ආකාරයක්). පෙනුමින් යතුරුලියනයක් වගේ. මොනිටරය වෙනුවට පාවිච්චි කරන්න තිබුණෙ ගෙදර රූපවාහිනිය :D. ඒකෙ තිබුණා ලොකු RAM එකක්, කිලෝබයිට් 64ක :D. අවශ්‍ය නම් කලින් සකස් කළ ක්‍රමලේඛ වැඩසටහන් අඩංගු කාට්රිජ් පාවිච්චි කර වැඩ ගන්නත් මෙහි පහසුකම් සලසා තිබුණා. මට මතකයි ඒත් එක්ක තිබුණා Microsoft Basic II කාට්රිජ් එකකුත්. මේකෙන් මට වැඩිය වැඩ ගන්න වුණේ නෑ සාමාන්‍ය පෙළ නිසා. මම ඒකත් මස් කළා. කුතුහලය තමයි මේ ඉලෙක්ට්‍රොනික මස්කඩ දැමීමට හේතුව.

මගේ පරිගණක පිස්සුව දැකල තාත්ත මට 2003 අප්‍රේල් මාසෙ පරිගණකයක් ගෙනත් දුන්න. ඒකෙ මෙන්න මේ දේවල් තිබුණ.
  • RAM - 128 MB SDRAM
  • VGA - 16 MB Shared
  • HDD - 20 GB IDE
  • CPU - 1.3 GHz AMD Duron
  • 52x CD-ROM Drive
  • Windows 98 OS
මේකෙන් ගොඩක් දේ ඉගෙනගත්ත. සැරින් සැරේ මස්කඩත් දැම්ම. මම කිසි කෙනෙක්ගෙන් උපදෙසක්වත් ගන්නෙ නැතුව තනියම පොතපත හොයාගෙන කියවල BIOS update, CPU overclocking වගේ 'ලොකු' දේවලුත් ප්‍රායෝගිකව කරල ඉගෙනගත්තා. පසුව Windows XP වලට මාරු වුණා. Windows XP hacks පවා තනියම හොයාගෙන අත්හදා බැලුවා. ඔය අතරෙ මට මිත්‍රයෙකුගෙන් ලැබුණ Ubuntu 5.10ත් පාවිච්චි කරන්න පටන් ගත්තා. Linux වලට මාරු වෙන්න පටන් ගත්තෙ ඒ කාලෙමයි. මොකද ඒ කාලෙම අවබෝධ කරගෙන තිබුණා Windows වල යම් යම් දේ restrict කරල තිබුණු බවත් 'ලොකු' දේවල් ඉගෙනගන්න නම් Linux වලට යා යුතු බවත්. නමුත් ලොකු ගැටළුව වුණේ සිංදු අහන එක :D. ඒ නිසා Ubuntu/ Windows dual boot.

කාලෙන් කාලෙට ඒක upgrade කරල දැන් තියෙන්නෙ මෙහෙම. හැබැයි දැන් පාවිච්චි කරන්නෙ මම නෙවෙයි.
  • RAM - 256 MB DDR1
  • VGA - 16 MB Shared
  • HDD - 80 GB SATA, 40 GB IDE
  • CPU - Intel Celeron 2.53 GHz
  • 52x CD-ROM Drive
  • CD-RW Drive
  • TV Card
  • SLG Ubuntu/ Windows XP Dual Boot

2007 දෙසැම්බර් වල මම ගත්ත Acer Aspire 4315 ලැප්ටොප් එකක්. ඒක තමයි දැනටත් පාවිච්චි කරන්නෙ. නිෂ්පාදකයා එවන්නෙ Linpus Linux දාල. ඒ වුණාට මෙහෙදි විකුණන්න කලින් දානව Windows XP ව්‍යාජ පිටපතක් :D. මම Windows Vista දමාගෙන බැලුව හිතට හරි නෑ.. ඒ නිසා ආයෙම Windows XP වලට මාරු වුණා. ඒ ගමන් දැම්ම Ubuntu. දැන් මෙහෙමයි.
  • RAM - 512 MB DDR2
  • CPU - Intel Celeron 1.73 GHz
  • HDD - 120 GB SATA
  • DVD-RW Drive (Dual Layer)
  • Windows XP/ Ubuntu 8.10 Dual Boot

ඒ තමයි මගේ පරිගණක ඉතිහාසය. මේ මැෂිම මං දැන් අවුරුද්දක් පුරාවට පාවිච්චි කරනව. මම ලොකු ශක්‍යතාවක් තියෙන, posh රැස් විහිදෙන පරිගණක වලට නොයන්න හේතුව මගේ මූලික අවශ්‍යතාවය වන ක්‍රමලේඛණය ඉගෙනීමට පොඩි පරිගණකයක් ප්‍රමාණවත් වීම. මම VirtualBox පාවිච්චි කරන නිසා ළඟදි RAM එක විතරක් upgrade කරන්න අදහසක් තියෙනව. ඊට පස්සෙ Windows/ Linux dual boot නෑ. :)
---
දැන් එමුකො Fedora කතාවට,
පහුගිය සිකුරාදා ඩනිෂ්ක අයිය දීපු අළුත් Fedora CD එක දාල පැය ගාණක් කට්ට කෑව Fedora දාගන්න. එතකොට තමයි දන්නෙ මගේ DVD Writer එක අවුල් කියල. මැෂිම Metropoliton ගෙනියන්න වෙයි වගේ.. warranty එකෙන් මොකක් හරි කරගන්න. කොහොම හරි අමාරුවෙන් Fedora boot කරගත්තා. මෙන්න ස්ථාපනය කරන්න යනකොට කියාපි input/output error කියල. ඔන්න ඔහොමයි පළමු Fedora අත්දැකීම.



දැන් මොකෝ කොරන්නෙ... අද ඉල්ලගත්ත DVD එකක්. දැන් ඒක දාල බලන්නයි සූදානම. ටික දවසක් Fedora වලට හුරු වෙනකම් Windows/ Ubuntu / Fedora තුනම පාවිච්චි කරනවා. මේ තියෙන්නෙ ඒ ගැන ලිව්ව (ටිකක් තාක්ෂණික) සටහන. ඊට පස්සෙ Fedora/ Windows තමා. RAM එක ගත්තට පස්සෙ Windows on Fedora වෙයි. :)

Fedora මේ දැන් install කරනු ලැබේ...!

෴සමීර ශාකුන්තල | Sameera Shaakunthala෴